Jednym z podstawowych czynników produkcyjności gleb jest woda. W glebach lekkich, mało zasobnych w próchnicę, stosunki wodne nie są korzystne dla wzrostu roślin uprawnych, gdyż woda deszczowa przesącza się przez nie szybko do poziomu wody gruntowej, a podsiąkanie jej do górnych warstw jest bardzo słabe. Jedynie długotrwałe i systematyczne próchnicowanie gleb drogą obfitego nawożenia obornikiem, nawozami zielonymi czy doskonałym dla tego.celu materiałem torfowym, może takie gleby usprawnić, tj. poprawić ich własności fizyczne, a tym samym zapewnić nam na długie lata ich produkcyjność. Woda jest częścią składową każdej gleby, do której dostaje się z opadów atmosferycznych. Część wody z opadów przesiąka do warstw głębszych i zatrzymuje się na warstwie ziemi nieprzepuszczalnej, gdzie tworzy tzw. wodę gruntową. Zależnie od głębokości poziomu wody gruntowej oraz od.przesiąkliwości warstw wierzchnich, rośliny mogą, lub nie mogą z niej korzystać, Poza wodą gruntową posiada ziemia w swych górnych warstwach stale pewien zapas wody, z którego rośliny korzystają bezpośrednio. Zapas ten jest różny, zależnie od: większej lub [czytaj dalej]
Obok klimatu jest odpowiednia gleba głównym warunkiem powodzenia przy uprawie warzyw, jest ona bowiem siedliskiem w którym rośliny tkwią korzeniami, z którego czerpią wodę wraz z rozpuszczonymi w niej składnikami pokarmowymi, Glebą nazywamy górne warstwy skorupy ziemskiej, które uległy zwietrzeniu pod wpływem stałego oddziaływania na nie czynników klimatu. Ogromną rolę odegrał również przy powstawaniu gleby świat roślinny i zwierzęcy. Ponieważ wszystkie te czynniki oddziaływują stale w dalszym ciągu na glebę, czy to samorzutnie, czy też za pośrednictwem człowieka, gleba może ulegać pewnym zmianom, nabierać cech gleby dobrej, lub też przeciwnie cechy dobre tracić na korzyść cech złych. Każda, gleba składa się z części stałych, z wody, z powietrza i z ?drobnoustrojów (bakterii i grzybków). Części stałe stanowią właściwy ?budulec” gleby, W każdej glebie spotykamy jako części stałe: piasek, glinę, wapń i próchnicę. Piaskiem nazywamy cząsteczki stałe, w postaci ziarenek o średnicy nie większej jak 2 milimetry i nie mniejsze jak 0,02 mm. Piasek znajdujący się w glebie nadaje jej przesiąkliwość i ułatwia [czytaj dalej]
Niezależnie od klimatu ogólnego, który stanowi o przeciętnych warunkach klimatycznych Polski, zasadnicze znaczenie przy uprawie warzyw ma tzw. klimat lokalny. Klimatem lokalnym albo mikroklimatem nazywamy klimat zalegający na stosunkowo niewielkim obszarze, a różniący się od klimatu ogólnego, przy czym zmiany klimatu lokalnego w stosunku do ogólnego są spowodowane czynnikami miejscowymi, jak rzeźba terenu, bliskość lasów, jezior itp. Odchylenia klimatu lokalnego od klimatu ogólnego mogą być korzystne, względnie niekorzystne dla uprawy roślin i powinny być przy produkcji warzyw w pełni uwzględnione. Rzeźba, czyli tzw, konfiguracja terenu, ma przede wszystkim wpływ na warunki uwilgotnienia gleby. I tak są równiny wyżynne przeważnie w lecie suche, w zimie zaś, z powodu słabej pokrywy śnieżnej ziemia głęboka zamarza, a na wiosnę odmarza bardzo powoli. Znacznie lepsze dla uprawy warzyw są równiny nizinne, o ile tylko gleba nie jest podmokła. Pochylenie terenu, czyli tzw. wystawa, ma wpływ zasadniczy na stopień usłonecznienia i nagrzewanie się ziemi. Rozróżniamy cztery wystawy zasadnicze: południową, wschodnią, północną i zachodnią, [czytaj dalej]
Światło jest czynnikiem wywierającym zasadniczy wpływ zarówno na zaistnienie, jak i na kształtowanie się procesów życiowych roślin. To też niezmiernie ważnym elementem każdego klimatu, rozpatrywanego z punktu widzenia jego- przydatności dla uprawy warzyw, jest ilość energii promienistej z jakiej będą one mogły korzystać w czasie swego rozwoju. Podstawową jest rola światła w procesie asymilacji dwutlenku węgla. Zasadniczym jest również jego wpływ na zjawiska wzrostu, chociaż nie jest ono czynnikiem bez którego zjawisko to w ogóle zachodzić by nie mogło, istnieją bowiem organizmy (bakterie, grzyby), które odbywają cały swój rozwój bez dostępu światła, a na niektóre z nich działa ono nawet zabójczo. Również u roślin wyższych, do których należą wszystkie warzywa, niektóre ich części, jak wszystkie systemy korzeniowe oraz pędy podziemne ? kłącza, bulwy, cebule ? rosną zupełnie normalnie w środowisku pozbawionym światła. Bez światła rozwijają się poza tym prawie wszystkie rośliny wyższe, nasienne, w pierwszym okresie swego rozwoju, tj. w okresie kiełkowania. Skoro jednak tylko rośliny zaczynają rozwijać swoje [czytaj dalej]
Wiatry są czynnikiem wpływającym nietylko w silnym stopniu na kształtowanie się temperatury i opadów, lecz i na stopień uwilgotnienia powietrza. I stąd zasadnicze ich znaczenie gdy chodzi o proces więdnięcia, a nawet usychania roślin. W dniu spokojnym, bezwietrznym, warstwy powietrza tuż nad ziemią nasycają się stopniowo wilgocią, której głównym źródłem jest parowanie .gleby i transpiracja roślin. W miarę zwiększania się zawartości pary wodnej w warstwie powietrza otaczającej bezpośrednio rośliny, zmniejsza się jej niedosyt, a tym samym zmniejsza się i transpiracja. Gdy jednak nastąpi ruch powietrza, para wodna ulega odprowadzeniu do warstw wyższych, znacznie słabiej nią nasyconych, wobec czego niedosyt jej w warstwie, w której odbywa się transpiracja wzrasta, wzrasta więc i szybkość transpiracji. Im więc wiatr niesie masy bardziej suchego powietrza i im większą ma szybkość, tym transpiracja intensywniejsza, co może grozić roślinie ujemnym bilansem wodnym, którego skutkiem może być zwiędnięcie, a nawet ? przy długotrwałym stanie bilansu ujemnego ? uschnięcie rośliny. Zwłaszcza niektóre warzywa są bardzo wrażliwe na [czytaj dalej]