Warzywnictwo

Jako materiał do wyrobu mat służy prosta, długa słoma żytnia, najlepiej cepówka, grubszy sznur na osnowę oraz sznur cieńszy, którym się matę szyje (wiąże). Do szycia może być użyty t. zw, sznur manila, znacznie tańszy, a wykazujący, o ile jest przepojony lnianym pokostem, dostateczną trwałość.
Maty szyje się na prostych ramach z drzewa, o szerokości równej szerokości maty — czyli 120 cm. Wysokość ramy winna być o 10 cm dłuższa niż długość maty, czyli winna wynosić 200 cm (długość maty 190 cm), W obydwa krótsze boki ramy wbija się w równych od siebie odstępach po trzy do czterech gwoździ, do połowy ich długości. Do gwoździ tych przywiązujemy sznur grubszy, który stanowić będzie osnowę. Jeżeli słoma jest długa wystarczą trzy sznury osnowy; przy słomie krótkiej wskazane jest dać cztery, a nawet pięć sznurów pionowych.
Szyjemy matę na ramie opartej o ścianę prawie pionowo. Zakładając osnowę przywiązujemy sznur (z pozostawieniem 15 cm’owego końca) do przeciągamy sznur do gwoździa znajdującego się nad nim na przeciwległym górnym boku ramy, około którego raz go owijamy, po uprzednim silnym naprężeniu, Z kolei przeciągamy sznur do następnego gwoździa znajdującego się na tym. samym boku ramy i okręciwszy go koło niego przeciągamy do następnego gwoździa przeciwległego (w dolnym boku ramy). W ten sposób naciągamy osnowę między dalszymi parami gwoździ, a do ostatniego przywiązujemy drugi koniec sznura, zostawiwszy znów wolny jego kawałek. Do każdego sznura osnowy, tak zwanej struny, przywiązujemy w dolnym jego końcu, tuż przy ramie, sznur cienki, nawinięty na drewnianą szpulkę, którym- przywiązujemy pęczki słomy do osnowy.
Mata nie powinna być gruba gdyż staje się ciężka, a gdy namoknie trudno wysycha. Nie przylega również ściśle do okna, W razie bardzo silnych mrozów lepiej przykryć okna dwoma matami cienkimi, niż jedną grubą. Dlatego też do szycia mat bierzemy cienkie pęczki słomy, oczyszczone z części połamanych i zmierzwionych, następnie pęczek dzielimy na dwie połowy i składamy je kłosami do środka, a źdźbłami na zewnątrz. Rozciągnąwszy pęczek do szerokości ramy, przykładamy go do niej i przymocowujemy cienkim sznurem do osnowy.
Gdy mata jest już uszyta równamy ją, ścinając ostrymi nożycami, lub ostrą siekierą słomę wystającą poza brzegi dwóch dłuższych boków ramy, następnie przecinamy sznury osnowy pośrodku, między jednym gwoździem a drugim, i wykańczamy matę, związując ze sobą mocno koniec każdego sznura osnowy z tym sznurkiem cienkim, którym wiązaliśmy do danej osnowy słomę. Mata, którą gdy nie jest w użyciu przechowujemy pod dachem, może nam służyć dwa do trzech lat. Do wyrobu jednej maty jednookiennej cztery razy wiązanej potrzeba 9 m grubszego sznura na osnowę, 21 m sznura na wiązanie, oraz około 5 kg słomy.
Zamiast słomy można użyć do wyrobu mat trzcinę. Maty z trzciny nie są wprawdzie tak ciepłe jak maty ze słomy, jednak przy prowadzeniu inspektów późniejszych — marzec, kwiecień — są zupełnie wystarczające, a znacznie od słomianych tańsze.