Warzywnictwo

W szklarniach stwarza się roślinom odpowiedniejsze, gdyż bardziej zbliżone do normalnych warunki wegetacji, aniżeli w ograniczonej przestrzeni skrzyni inspektowej. Przy uprawie w szklarni nie jesteśmy również tak zależni od warunków zewnętrznych, jak i przy uprawie w inspektach, gdzie wykonanie każdej czynności związane jest z koniecznością podniesienia lub zdjęcia okna inspektowego (pielenie, pikowanie, podlewanie, sadzenie), co często, ze względu na panujące warunki atmosferyczne jest nie wskazane, lub wręcz niemożliwe. Poza tym jest uprawa w szklarni, przy nie tak ograniczonej jak w inspektach przestrzeni, mniej drobiazgową i kłopotliwą. Toteż w gospodarstwach ogrodniczych szklarnie do uprawy warzyw znajdują coraz większe zastosowanie. Jednak nie w (każdym wypadku inspekt może być zastąpiony szklarnią; przy szeregu upraw inspekty i szklarnie wzajemnie się uzupełniają. Gospodarstwa rozporządzające większą ilością okien inspektowych powinny w każdym razie dążyć do po siadania przynajmniej jednej szklarni — mnożarki — dla wykonywania wszelkich wysiewów i ewentualnie pikowań, co pozwoli na późniejsze założenie inspektów, to jest w okresie gdy warunki zewnętrzne nie będą już w takim stopniu utrudniały prawidłowego i terminowego przeprowadzania wszelkich prac.
Mnożarki są z reguły szklarniami o stałej konstrukcji i stałym oszkleniu. Mogą to być szklarnie jednostronne, dobudowane do południowej strony jakiegoś budynku, co wpływa zarówno na niższy koszt budowy, jak i na mniejsze zużycie materiału opałowego .
W gospodarstwach warzywnych spotykamy się ze szklarniami różnego typu i różnej konstrukcji. Zasadniczo rozróżniamy szklarnie pojedyncze i tak zwane bloki, tj, kompleksy, składające się z dwóch lub więcej przytykających do siebie szlarń, w których brak ścian wewnętrznych.
Odnośnie konstrukcji dzielimy szklarnie na szklarnie przenośne (ruchome), szklarnie o stałej konstrukcji i nie stałym !oszkleniu, oraz szklarnie o stałej konstrukcji i stałym oszkleniu.
Szklarnie przenośne są jak gdyby odpowiednikiem skrzyń wędrownych. Zestawiane są one z okien inspektowych, łączonych ze sobą specjalnymi spinaczami, (klamrami). Sposób zestawiania tych szklarń uwidoczniony jest na rycinach 46—52. Jak na rycinach widać, poza zwykłymi oknami inspektowymi, potrzebne są również do budowy tych szklarń specjalne okna przystosowane do wietrzenia. Do budowy bloków przenośnych, prócz okien i spinaczy potrzebne są jeszcze specjalne podpory, ustawione wzdłuż linii zetknięcia się dwóch działów. Szklarnie przenośne z okien inspektowych (bez stałej konstrukcji) są z reguły szklarniami zimnymi. Chcąc w nich rozpocząć uprawę warzyw nieco wcześniej, można zastosować ogrzewanie małymi żelaznymi piecykami różnych systemów i typów, opalanymi bądź tylko w nocy, bądź też przez całą dobę. Prosty i tani typ piecyka, stosowanego za granicą również przy wczesnych uprawach gruntowych w razie spodziewanego przymrozku, uwidoczniony jest na rycinie 140. Dobrze nadają się również do ogrzewania szklarni kociołki używane do ogrzewania inspektów.
Wielką zaletą szklarń przenośnych jest między innymi to, że nie trzeba w nich zmieniać ani dezynfekować ziemi, co roku mogą być bowiem ustawione na innym miejscu.
W tym celu sadzimy warzywa, np. kalafiory, pomidory, o kilka tygodni później niż przy normalnej uprawie gruntowej i prowadzimy na „wolnym powietrzu” do września. We wrześniu, ze zbędnych na inspektach okien inspektowych zestawiamy nad tymi kulturami szklarnię i przedłużamy zbiór pomidorów do października, a przy lekkim ogrzaniu nawet do listopada, zaś zbiór kalafiorów nawet do grudnia. Poza tym mogą być zimne szklarnie wykorzystane dla upraw przyspieszonych, podobnie jak zimne inspekty, oraz dla przechowywania warzyw przez zimę, np. dołowania kapusty brukselskiej, jarmużu itd.
Szklarnie o stałej konstrukcji i nie stałym oszkleniu mogą być również szklarniami pojedynczymi lub blokami. Te drugie są częściej spotykane.
Oszklenie stanowią w tym wypadku okna inspektowe zwykłe lub holenderskie. Niestałość oszklenia pozwala na obsługę dwóch szklarń czy bloków jednym kompletem okien, przenoszonych w czasie jednego sezonu uprawowego w miarę potrzeby z jednej konstrukcji na drugą. Szklarnie
te służą do częściowego przyspieszania warzyw o różnych wymaganiach cieplnych (np. kalafiorów w bloku I, a po tym pomidorów w bloku II). Powyższego typu szklarnie są z reguły ogrzewane, czy to przy pomocy prymitywniej- szego systemu ogrzewania kanałowego lub piecykami, czy też przy pomocy instalacji ogrzewania centralnego. Są to urządzenia bardzo kosztowne, należy więc bezwarunkowo unikać przy nich rozwiązań błędnych, nie racjonalnych, za równo w doborze odpowiedniego typu, jak i w samej konstrukcji, Szklarnie dla upraw warzywnych są z reguły szklarniami bezparapetowymi — warzywa uprawia się w nich bezpośrednio w gruncie. To też teren, na którym szklarnie te ustawiamy, mai zasadnicze znaczenie. Nie może on być podmokły a sama ziemia powinna być możliwie najlepsza, zwłaszcza pod względem właściwości fizycznych.
Na szklarnie stałe składają się: oparta o silny fundament podmurówki z cegły łub betonu nośna konstrukcja żelazna, oszklenie i instalacja ogrzewająca. Zwykle kilka szklarń czy bloków połączonych jest ze sobą budynkiem wiążącym, mieszczącym kotłownię, pracownię, szkładnicę ziemi, ewentl. doniczek, materiałów pomocniczych, sortownię, pakownię, itp.