Warzywnictwo

Zakładanie inspektów obejmuje prace przygotowawcze oraz właściwe zakładanie skrzyń.
Do prac przygotowawczych, poza rozplanowaniem terenu, przeprowadzeniem dróg, rozmieszczeniem basenów, zabezpieczeniem sobie odpowiednich ilości nawozu, liści i ziemi inspektowej, wyremontowaniem skrzyń i okien, przygotowaniem mat, wietrzników, cienników itp. należą:
a)    zabezpieczenie terenu, na którym zamierzamy założyć skrzynie na- powierzchniowe przed zbyt głębokim zamarznięciem. W tym celu przykrywamy w jesieni cały teren, po lekkim przemarznięciu ziemi, słomą, liśćmi, nawozem słomiastym, łętami itp.;
b)    zabezpieczenie stałych skrzyń napowierzchniowych i zagłębionych przed zbytnim zamarznięciem przez przykrycie ziemi wewnątrz skrzyni, po lekkim jej przemarznięciu, w sposób podany powyżej.
Pora zakładania inspektów zależy od tego jak zamierzamy je zagospodarować i wykorzystać, Najwcześniejsze inspekty ciepłe — skrzynie jednostronne napowierzchniowe i zagłębione — zakładać możemy już w styczniu (wcześniejszy termin bywa rzadko stosowany). Pod koniec lutego zaczynamy zakładać belgijki, a od połowy marca możemy rozpocząć zagospodarowywanie inspektów zimnych i skrzyń wędrownych.
Właściwe zakładanie inspektów ciepłych obejmuje:
a)    przygotowanie podkładu grzejnego i obkładów,
b)    nasypanie, przegrzanie i zagrabienie ziemi.
Układanie podkładu grzejnego dla napowierzchniowych skrzyń jednostronnych przenośnych rozpoczynamy od usunięcia z miejsca, na którym ma stanąć skrzynia, przykrycia, którym zabezpieczyliśmy je przed zmarznięciem. Następnie wymierzamy czworobok o 80 cm szerszy i o 80 cm dłuższy niż szerokość i długość skrzyni, względnie rzędu skrzyń, które zamierzamy ustawić. Na czworobok ten nakładamy dobrze przegrzany nawóz, roztrząsając go równomiernie i uklepując każdą warstwę widłami. Podkładu nawozowego nie należy deptać, dlatego układamy go odcinkami. Pracę należy wykonywać szybko, by nawóz zbytnio nie ostygł.
Wysokość podkładu nawozowego zależy od pory zakładania inspektu. Najwcześniejsze, tj. styczniowe skrzynie, zakładamy na warstwie 50—60 centymetrów (w niektórych okolicach Polski, np. na Podkarpaciu nawet do 80 cm), w lutym dajemy około 40 cm, w marcu 30—20 cm, a w kwietniu wystarczyć może nawet 10—15-owa warstwa ciepłego nawozu z wyjątkiem tych wypadków, gdy zakładamy inspekt pod rośliny wymagające bardzo dużo ciepła, np. melony.
Ustawianie skrzyń, — Po nałożeniu nawozu do odpowiedniej wysokości przystępujemy do ustawienia skrzyni na samym środku podkładu nawozowego, Ponieważ wymiary podkładu były większe od wymiaru skrzyni, wystaje on ze wszystkich stron o 40 cm poza zasięg skrzyni. Przy ustawianiu skrzyni powinniśmy się posługiwać libellą, by utrzymać równy zupełnie poziom górnych brzegów boków dłuższych.
Wypełnienie skrzyń nawozem i robienie obkładów. Po ustawieniu skrzyni napełniamy ją po sam wierzch nawozem, po czym omiatamy brzegi skrzyń i poprzeczek i nakrywamy skrzynię oknami. Z kolei przy- stępujemy do zrobienia obkładów. W tym celu podwyższamy 40 cm-owe pasy podkładu
grzejnego.
Robienie podkładu grzejnego przy zakładaniu ciepłych skrzyń stałych zagłębionych — jednostronnych i belgijek. Skrzynie zagłębione ustawiane są nad rowem i przytwierdzone na stałe do ziemi. Przystępując do zakładania tych skrzyń usuwamy przykrycie, którym zabezpieczone było ich dno przed zamarznięciem, a następnie napełniamy skrzynię po górny jej brzeg gorącym nawozem, postępując identycznie tak samo, jak przy zakładaniu skrzyń jednostronnych. Po napełnieniu nawozem skrzynię przykry
wamy oknami, robimy obkłady i narzucamy maty. Inspekty ziemne nie otrzymują obkładów z nawozu, są one zastąpione wałami z ziemi.
Zastosowanie gorącego nawozu przy zakładaniu zimnych skrzyń inspektowych. Zimne, napowierzchniowe skrzynie inspektowe otrzymują tylko obkład z nawozu ciepłego. Poza zrobieniem obkładów, dalsze prace związane z zakładaniem inspektów są takie same również przy skrzyniach zagłębionych i wędrownych i dlatego będę je omawiała wspólnie dla wszystkich tych rodzajów inspektów.
Udeptywanie nawozu. Zależne od stopnia ostudzenia nawozu przy napełnianiu nim skrzyń inspektowych, oraz od panujących warunków atmosferycznych, po paru lub kilku dniach nawóz powinien się ponownie zagrzać. Zagrzanie się nawozu poznajemy po tym, że szyby się zapacają, a po uniesieniu okien wydobywa się z pod nich para. Nie zwlekając też zdejmujemy maty i okna i przystępujemy do udeptania nawozu. Deptać należy równomiernie, raz koło razu, butami bez obcasów, aż podkład na? wozu zrówna się z dolną krawędzią skrzyni. O ile przy udeptywaniu natrafimy na nierówności w podkładzie nawozowym, wyrównujemy je przez dodanie w tych miejscach świeżego nawozu, który również zaraz udeptujemy.
Deptanie ma na celu zmniejszenie dostępu powietrza do głębszych warstw podkładu, a tym samym zahamowanie zbyt gwałtownego grzania się nawozu. Nawóz nie udeptany może się zagrzać do 70° C i wyżej.
Może się zdarzyć, że nawóz w skrzyni przez dłuższy okres czasu — przed udeptaniem — nie chce się zagrzać. Powodem nie grzania się nawozu może być:
a)    nadmierna wilgotność nawozu, którą usuwamy przez zagrzebanie w podkładzie każdego okna po parę silnie rozgrzanych kamieni, lub paru kawałków niegaszonego wapna;
b)    za mała wilgotność nawozu, wtedy pod każde okno wlewamy wiadro wrzątku;
c)    zbyt silne ubicie nawozu, który należy zlużnić;
d)    częściowe spalenie się nawozu jeszcze przed założeniem inspektu (na kupie); takiego nawozu nie należy używać do zakładania skrzyń, musi też być zupełnie lub częściowo wymieniony.
Napełnianie inspektu ziemią. Po udeptaniu nawozu przystępujemy do napełnienia inspektów ziemią inspektową, przed tym jednak dajemy jeszcze na udeptany nawóz warstwę izolacyjną liści. Ilość ziemi jaką dajemy pod każde okno zależy od tego, czy zakładamy inspekt pod siew, czy pod sadzenie. W wypadku pierwszym, warstwa ziemi może być cieńsza, jednak nie mniej niż 15 cm, w wypadku drugim nieco grubsza, nie więcej jednak niż 20—25 cm. Inspekty zimne, zakładane bez podkładu grzejnego, napełniamy tylko taką samą, jak podano powyżej warstwą ziemi inspektowej. Po nasypaniu ziemię wyrównujemy na płasko, nie nadając jej nachylenia jakie ma okno inspektowe. Od powierzchni ziemi do górnego brzegu południowej (niższej) ściany inspektu powinno być ok. 10 cm wolnej przestrzeni. Znaczniejsze obniżenie poziomu ziemi w inspekcie jest błędem, następuje bowiem cieniowanie powierzchni uprawnej przez boki skrzyni i to tym większe, im poziom ziemi jest niżej położony. W miarę podrastania warzyw w inspekcie, rozkładający się stopniowo nawóz powoli opada, a z nim razem i ziemia, przez co przybywa coraz więcej miejsca dla rosnących roślin.
Po nasypaniu ziemi inspekty przykrywamy ponownie oknami i matami na przeciąg jednego lub dwóch dni, aby się ziemia zagrzała. Gdy to nastąpi przekopujemy ziemię, bez naruszenia jednak podkładu grzejnego i wyrównujemy grabiami jej powierzchnię. Następnie kołkiem utłaczamy ziemię wzdłuż wszystkich boków skrzyni, a do powstałego w ten sposób wąskiego rowka ściągamy grabiami wszystkie większe grudki i bryłki, po czym zagrabiamy ostatecznie całą skrzynię, jedno okno po drugim, znacznikiem znaczymy linie pod sadzenie lub rowki pod siew, do których to czynności przystępujemy niezwłocznie.
W skrzyniach wędrownych przekopujemy parę dni przed siewem czy sadzeniem warzyw ziemię i przykrywamy je oknami, żeby się ziemia nieco ogrzała.